Spuitwerk, stucmateriaal en gereedschap: machinaal stucen en de juiste materialen kiezen
Machinaal stucen betekent dat de stukadoor de pleisterlaag met een spuitmachine op de wand of het plafond brengt en daarna met de hand afvlakt. Dat gaat sneller dan volledig handmatig werken en is een van de redenen dat grotere oppervlakken relatief gunstig uitvallen in prijs: reken voor glad stucwerk grofweg op 12 tot 20 euro per m2, inclusief 9 procent btw bij een woning die ouder is dan 2 jaar. Bij nieuwbouw en bij werk dat te ver van stukadoren afstaat geldt 21 procent, zie btw op stucwerk. Een indicatie blijft het tot er foto's of een opname zijn, want de staat van de ondergrond bepaalt hoeveel voorbereiding er nodig is en dat is de grootste variabele in elke prijs.
Wanneer is machinaal stucen voordeliger dan handwerk?
Machinaal stucen wordt vrijwel altijd gebruikt vanaf ongeveer 40 tot 50 m2 aaneengesloten oppervlak, omdat de tijdwinst dan opweegt tegen het opbouwen en schoonmaken van de machine. Een spuitmachine brengt bij glad werk in de praktijk zo'n 50 tot 100 m2 per uur op de wand; het afvlakken en nadien schuren kost daarna nog steeds handwerk en bepaalt het grootste deel van de uren. Bij een enkele kleine muur, een trapgat of een reparatie van een paar vierkante meter is handmatig aanbrengen sneller en dus goedkoper. Dat verklaart waarom de prijs per m2 daalt als het oppervlak groeit: het opstarten is een vast blok tijd dat je over meer meters uitsmeert. Wil je zien wat dat voor jouw ruimte betekent, vul de maten dan in bij de calculator.
Wat heeft een spuitmachine nodig in huis?
Een stucspuitmachine vraagt een wateraansluiting, afvoer voor het schoonmaakwater en meestal een krachtstroomaansluiting van 400 volt; kleinere machines werken op 230 volt maar hebben een eigen groep nodig. Reken op ongeveer 1 tot 2 m2 vloeroppervlak voor de machine plus een looppad voor de spuitslang, die doorgaans 10 tot 30 meter lang is. De machine staat vaak in de gang, de bijkeuken of buiten bij de deur. Er komt fijne nevel vrij, dus vloeren, kozijnen en radiatoren worden afgeplakt en meubels moeten uit de ruimte of centraal onder folie. Vraag bij de offerte expliciet wie het afplakken en het afvoeren van restmateriaal doet: dat scheelt in de praktijk enkele uren en staat niet altijd standaard in de prijs.
Welke materialen gebruikt een stukadoor?
Welk materiaal er in huis komt, hangt af van het gekozen eindresultaat en de ondergrond. Voor glad werk gebruikt een stukadoor een gipsgebonden pleister (binnen, droge ruimtes) of een kalkgebonden pleister (vochtgevoelige ruimtes en oud werk dat moet kunnen ademen). Voor een spuitstructuur op muur of plafond wordt een pleister of spuitpleister gebruikt die direct spuitbaar is. Voor zuigende of juist gladde ondergronden gaat er eerst een voorstrijk of kwartsprimer op, anders trekt de pleister te snel in of hecht die niet. Reken bij gipspleister op zo'n 8 tot 10 kg materiaal per m2 bij 10 mm laagdikte; bij een dunne herstellaag van 2 tot 3 mm is dat een fractie daarvan. Materiaalkosten zijn zelden de reden dat een offerte hoog uitvalt: arbeid en voorbereiding vormen het grootste deel, zie de opbouw op de kostenpagina.
Wanneer gebruik je stucpasta en wanneer niet?
Kant-en-klare stucpasta uit een emmer is bedoeld voor dunne lagen tot ongeveer 3 mm: kleine reparaties, het bijwerken van beschadigingen en het egaliseren van licht beschadigd bestaand stucwerk. Voor het opbouwen van dikkere lagen, voor onvlakke of net gemetselde wanden en voor vochtige ruimtes is pasta niet geschikt; daar hoort een poederpleister die je aanmaakt met water. Pasta droogt bovendien door verdamping in plaats van uit te harden, dus dikkere lagen blijven lang zacht en kunnen krimpscheuren geven. Voor een gat van een paar centimeter vul je eerst met een reparatiemortel en werk je pas daarna af.
Hoekprofielen: het minst zichtbare, meest bepalende detail
Hoekprofielen zijn dunne strips van kunststof of verzinkt staal die in de pleisterlaag worden gezet om buitenhoeken, kozijnaansluitingen en dagkanten recht en stootvast te maken. Ze zijn na afwerking niet meer te zien, maar bepalen wel of een hoek na vijf jaar nog scherp is of afgebrokkeld bij de deurpost. In ruimtes met vocht (badkamer, keuken) hoort een kunststof of roestvrij profiel, omdat verzinkt staal daar op termijn kan doorroesten en bruine vlekken door de afwerking geeft. Ontbreken profielen in een offerte terwijl er buitenhoeken zijn, vraag dan na of ze zijn meegerekend.
Veelgestelde vragen
Kan ik zelf machinaal stucen met een gehuurde machine? Technisch kan het, maar de spuitmachine is het makkelijke deel. Het afvlakken, opschuren en op tijd nabewerken van de pleister bepaalt het eindresultaat en dat is de vaardigheid waar jaren ervaring in zit. Gips heeft een beperkte verwerkingstijd van ongeveer 45 tot 60 minuten; ben je te laat, dan trek je strepen die je alleen met schuren of een extra laag weg krijgt. Voor een enkel plafond huren mensen daarom eerder een stukadoor in dan een machine. Wil je toch zelf beginnen, doe dat dan op een kleine wand die je later achter een kast kwijt kunt.
Hoeveel overlast geeft machinaal spuitwerk? Een ruimte van 20 tot 30 m2 vloeroppervlak is doorgaans in 1 tot 2 dagen gestuukt, waarna het gipswerk nog 1 tot 2 weken moet drogen voor je kunt sausen; bij dikkere lagen of slechte ventilatie loopt dat op. Tijdens het werk moet je uit de ruimte blijven en is er een slang door de gang. Er is bouwstof bij het opschuren, ook al wordt er meestal met stofafzuiging geschuurd.
Is er verschil tussen een stukadoor en een stucadoor? Nee, dat is puur spelling. "Stukadoor" is de officiele schrijfwijze in het Nederlands, maar veel vakmensen en huiseigenaren schrijven "stucadoor" omdat het woord stuc erin zit. Je zoekt met beide woorden dezelfde vakman.
Bepaalt het merk pleister de prijs van mijn offerte? Nauwelijks. Het prijsverschil tussen merken poederpleister is klein ten opzichte van de arbeidskosten en de voorbereiding. Een wand die eerst ontlaten moet worden, waar oud papier af moet of waar scheuren in zitten, kost veel meer uren dan het verschil tussen twee zakken gips. Vraag in een offerte daarom niet naar het merk maar naar wat er aan voorbereiding is meegerekend.