Gipsplaat in de badkamer: welke plaat en hoe stuc je die af?

In een badkamer gebruik je buiten de doucheruimte een vochtwerende gipsplaat (de groene of blauwe variant) en in de natte zone rond douche of bad een cementgebonden bouwplaat. Reken indicatief op 10 tot 18 euro per m2 voor vochtwerende gipsplaat en 20 tot 35 euro per m2 voor cementgebonden platen, materiaal inclusief 21 procent btw. Het stucwerk erop kost daarna meestal 15 tot 30 euro per m2 inclusief 9 procent btw bij een woning ouder dan twee jaar.

De plaatkeuze bepaalt of je stucwerk vijftien jaar meegaat of binnen twee jaar blaast en scheurt. Gewone witte gipsplaat hoort niet in een badkamer, ook niet achter tegels of achter een waterdichte laag.

Welke plaat in welke zone?

De badkamer valt uiteen in drie zones met elk een eigen plaat. In de natte zone (binnen de douche, de wand achter een bad met douchekop en circa 20 cm daarbuiten) hoort een cementgebonden of vezelversterkte bouwplaat, altijd in combinatie met een vloeibaar afdichtmembraan: kimband in de hoeken plus twee lagen coating. In de vochtige zone (de overige wanden en de wand achter de wastafel) volstaat vochtwerende gipsplaat, mits de ruimte mechanisch of via een raam wordt geventileerd. In de droge zone, bijvoorbeeld de wand naast de deur, kun je ook vochtwerende gipsplaat gebruiken; gewone gipsplaat blijft af te raden omdat stoom zich door de hele ruimte verspreidt en overal neerslaat. Het prijsverschil tussen gewoon en vochtwerend is ongeveer 2 tot 4 euro per m2, te weinig om op te besparen.

Vochtwerende gipsplaat is waterafstotend, niet waterdicht. Het is de waterdichte laag erop die het werk doet, niet de plaat zelf. Wie dat omdraait, krijgt problemen.

Voorbereiding: naden, hoeken en schroeven

Goed stucwerk op gipsplaat begint bij het plaatwerk, niet bij de stucspaan. Laat de platen staand plaatsen op een stalen of houten regelwerk met maximaal 40 cm hart op hart bij badkamerwanden, zodat de wand niet meegeeft als je ertegen leunt en de stuclaag niet meebuigt. Naden vallen altijd op een regel, nooit in de lucht. De naden worden gevuld met een geschikte vulmassa en glasvezelwapeningsband; buitenhoeken krijgen een kunststof of gegalvaniseerd hoekprofiel, want een kale gipskartonhoek beschadigt in een badkamer vrijwel altijd binnen een jaar. Draai schroefkoppen net onder het plaatoppervlak en niet door het karton heen: doorgedraaide schroeven verliezen hun grip en tekenen later af als putjes in het stucwerk.

Controleer voor het stucen of de plaat droog en stofvrij is en of alle doorvoeren (kraanuitlopen, thermostaat, ventilatie) al zijn afgedicht.

Primer: de stap die het vaakst wordt overgeslagen

Gipskarton moet je voorstrijken voordat je stuct, omdat het ongelijkmatig zuigt. Zonder voorstrijk droogt de stuclaag te snel uit op de kartonvlakken en te langzaam op de gevulde naden, met kleurverschil, slechte hechting en haarscheuren langs de naden als gevolg. Gebruik een voorstrijkmiddel dat de fabrikant expliciet geschikt verklaart voor gipskarton en voor vochtige ruimtes, breng het onverdund aan tenzij het etiket anders zegt, en houd de opgegeven droogtijd aan (meestal 4 tot 12 uur bij kamertemperatuur). Een voorstrijklaag kost enkele euro's per m2 aan materiaal en bespaart een complete overzetlaag bij het minste probleem.

Op cementgebonden platen in de natte zone werk je anders: eerst kimband en afdichtcoating, daarna een cementgebonden of kalkgebonden afwerking. Een gipsgebonden stuclaag hoort niet in de doucheruimte, omdat gips vocht opneemt en zacht wordt.

Hoe stuc je gipsplaat in de badkamer af?

Buiten de natte zone verloopt het werk in vijf stappen: naden en schroefkoppen vullen, wapenen met glasvezelband, primeren, een dunne pleisterlaag van doorgaans 2 tot 4 mm over het hele vlak aanbrengen en die glad afwerken. Daarna schuren en aflakken met een dampopen badkamerverf of een latex met hoge vochtbestendigheid. Reken vanaf de laatste stuclaag op minimaal 5 tot 7 dagen droogtijd voordat je schildert; in een slecht geventileerde badkamer duurt dat langer.

In de douche zelf kies je voor een echt vochtbestendige afwerking op cementbasis, bijvoorbeeld een gepolierde kalkafwerking of een cementgebonden decoratieve laag met bijbehorende afdichting en beschermlaag. Dat is specialistenwerk: laat een stucadoor die dit systeem regelmatig toepast het uitvoeren en vraag om het opbouwsysteem (merk, aantal lagen, type afdichting) letterlijk in de offerte.

Wat kost het?

Stucwerk op gipsplaat in de badkamer kost indicatief 15 tot 30 euro per m2 inclusief 9 procent btw buiten de natte zone, en 90 tot 160 euro per m2 inclusief 9 procent btw voor een waterdichte cementgebonden afwerking in de douche. Voor een badkamer met circa 25 m2 wandoppervlak ziet de opbouw er zo uit, prijzen inclusief btw:

• Platen leveren en op regelwerk plaatsen: 35 tot 60 euro per m2, inclusief 21 procent btw. Wandopbouw staat te ver van stucadoorswerk af voor het lage tarief.
• Naden, hoekprofielen en primer: vaak verwerkt in de stucprijs, los meestal 5 tot 10 euro per m2.
• Glad stucwerk buiten de natte zone: 15 tot 30 euro per m2 inclusief 9 procent btw bij een woning ouder dan twee jaar.
• Waterdichte cementgebonden afwerking in de douche: 90 tot 160 euro per m2 inclusief 9 procent btw, afhankelijk van systeem en aantal lagen.

Rekenvoorbeeld: 20 m2 vochtige zone glad stucen tegen 22 euro per m2 komt op circa 440 euro, plus 5 m2 douchewand met waterdichte afwerking tegen 120 euro per m2 is 600 euro, samen ongeveer 1.040 euro inclusief 9 procent btw, exclusief het plaatwerk.

Bij nieuwbouw of een woning jonger dan twee jaar geldt 21 procent btw over alles; de voorwaarden voor het 9-procentstarief staan beschreven door de Belastingdienst en zijn samengevat op onze pagina over btw op stucwerk. Meer voorbeelden vind je op de kostenpagina, en een berekening voor jouw afmetingen maak je met de calculator. Dit zijn indicaties: pas na foto's of een opname aan de wand kan een stukadoor een vaste prijs geven.

Drie fouten die het vaakst misgaan

1. Gewone gipsplaat in de douchewand. De plaat zuigt vocht op via naden en schroefgaten en wordt zacht, ook als er tegels of een coating overheen zitten.
2. Geen kimband in de hoeken. De hoek tussen wand en vloer en tussen twee wanden werkt altijd iets; een coating alleen scheurt daar open en laat water door naar de constructie.
3. Te weinig ventilatie. Zonder mechanische afzuiging blijft de stoom hangen en krijgt geen enkel systeem de kans om te drogen. Voor een badkamer wordt in de praktijk minimaal 50 m3 per uur aan afzuigcapaciteit aangehouden.

Zet ventilatie daarom net zo hoog op je lijstje als de plaatkeuze: het is de goedkoopste maatregel met het grootste effect op de levensduur van je stucwerk.

Veelgestelde vragen

Kan ik gipsplaat gebruiken in een badkamer?

Ja, maar alleen vochtwerende gipsplaat en niet binnen de doucheruimte. Vochtwerende platen (herkenbaar aan de groene of blauwe kartonlaag) hebben een geïmpregneerde kern en kartonlaag die vocht uit de lucht langer weerstaan, wat volstaat voor de wanden rond de wastafel en de rest van de ruimte. Voor de wanden in de douche of achter een bad met douchekop gebruik je een cementgebonden of vezelversterkte bouwplaat met een waterdichte afdichting eronder: kimband in alle hoeken en twee lagen afdichtcoating. Het prijsverschil tussen gewone en vochtwerende gipsplaat bedraagt slechts een paar euro per m2, dus in een badkamer is er geen reden om gewone platen te gebruiken, ook niet op de wand naast de deur. Stoom verspreidt zich namelijk door de hele ruimte en slaat overal neer.

Is groene gipsplaat waterdicht?

Nee. Groene of blauwe gipsplaat is vochtwerend, wat betekent dat de plaat langer weerstand biedt tegen vocht in de lucht. Bij direct spatwater of staand water gaat de plaat alsnog kapot. De waterdichtheid komt van de afdichtlaag en de afwerking erop.

Moet je gipsplaat voorstrijken voor het stucen?

Ja. Gipskarton zuigt ongelijkmatig, waardoor de stuclaag op de naden anders droogt dan op het karton. Een voorstrijkmiddel dat geschikt is voor gipskarton voorkomt kleurverschil, haarscheuren en slechte hechting. Houd de droogtijd van de fabrikant aan, meestal 4 tot 12 uur.

Wat kost stucwerk op gipsplaat in de badkamer?

Glad stucwerk op gipsplaat kost indicatief 15 tot 30 euro per m2 inclusief 9 procent btw bij een woning ouder dan twee jaar. Een waterdichte cementgebonden afwerking in de douche zelf ligt hoger, ongeveer 90 tot 160 euro per m2 inclusief btw. Bij nieuwbouw geldt 21 procent btw.

Is het stucadoor of stukadoor?

Beide spellingen worden gebruikt en mensen zoeken op allebei. Volgens de woordenboeken is stukadoor de officiële spelling, maar in de praktijk schrijven veel vakmensen zelf stucadoor. Je bedoelt in beide gevallen dezelfde vakman.

Kan ik over tegels in de badkamer stucen in plaats van gipsplaat plaatsen?

Dat kan vaak wel, mits de tegels vast zitten, worden ontvet en met een geschikte hechtprimer worden voorbehandeld. Het scheelt je de kosten van nieuw plaatwerk, maar in de natte zone blijft een waterdicht opbouwsysteem noodzakelijk. Klop de tegels vooraf af: klinkt een tegel hol, dan moet die eruit voordat er gestuct wordt.